چاپ فلکسو چیست؟

چاپ فلکسو یکی از پرکاربردترین روش‌های چاپ صنعتی است که به دلیل سرعت بالا و انعطاف‌پذیری در چاپ روی انواع سطوح، جایگاه ویژه‌ای در صنایع مختلف پیدا کرده است. این فناوری با استفاده از صفحات انعطاف‌پذیر و جوهرهای سریع‌خشک‌شونده، امکان چاپ با کیفیت را بر روی متریال‌هایی چون پلاستیک، کاغذ و فویل فراهم می‌کند. در این مقاله، با مفهوم چاپ فلکسو، نحوه کارکرد و کاربردهای گسترده آن بیشتر آشنا خواهیم شد.

چاپ فلکسو چیست؟

چاپ فلکسو که به آن فلکسوگرافی نیز گفته می‌شود، یکی از کاربردی‌ترین روش‌های چاپ در صنایع مختلف است که امکان چاپ بر روی طیف وسیعی از مواد گوناگون را فراهم می‌کند. این تکنیک چاپ با استفاده از صفحات انعطاف‌پذیر فتوپلیمر انجام می‌شود که روی سیلندرهای چاپ نصب شده‌اند و در حین حرکت، جوهر را از طریق غلتک‌های آنیلوکس به سطح مورد نظر منتقل می‌کنند. جوهرهای فلکسو معمولاً سریع خشک می‌شوند و به همین دلیل، برای بسته‌بندی‌های مواد غذایی یا سطوح غیرمتخلخل انتخابی ایده‌آل هستند. فرآیند چاپ فلکسو شامل مراحلی مانند آماده‌سازی تصویر، ساخت صفحه، و عملیات نهایی مثل برش و تا کردن است. سرعت بالا و کیفیت مناسب، این روش را به انتخابی محبوب در صنعت بسته‌بندی و چاپ لیبل تبدیل کرده است.

تاریخچه چاپ فلکسوگرافی

نخستین دستگاه‌های فناوری چاپ فلکسو در سال 1890 در لیورپول ساخت شد و بزودی در صنعت بسته‌بندی آمریکا جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد. با این حال، در دهه ۱۹۴۰ به دلیل نگرانی‌های بهداشتی درباره رنگ‌های آنیلین، کاربرد آن با چالش جدی روبه‌رو شد. پس از سال‌ها سردرگمی درباره نام‌گذاری این فناوری، سرانجام در سال ۱۹۵۱ طی یک نظرسنجی تخصصی، نام «فلکسوگرافی» انتخاب شد و از آن زمان این عنوان به عنوان نام رسمی این روش در سراسر جهان شناخته می‌شود.

کاربردهای چاپ فلکسو

چاپ فلکسو به دلیل انعطاف بالا و سرعت مناسب، در صنایع مختلف کاربردهای گسترده‌ای دارد. در ادامه مهم‌ترین استفاده‌های آن را مرور می‌کنیم:

• بسته‌بندی‌های تجاری

فلکسو یکی از محبوب‌ترین روش‌های چاپ برای طراحی بسته‌بندی است که امکان چاپ باکیفیت بر روی سطوح گوناگون را فراهم می‌کند. از فیلم‌های پلاستیکی گرفته تا کاغذ و مواد ترکیبی، این روش برای چاپ بر روی انواع بسته‌بندی‌های تجاری مناسب است.

• تولید برچسب‌ها

این روش در ساخت برچسب‌های رنگی و با جزئیات دقیق نقش مهمی دارد. فلکسو می‌تواند روی سطوح مختلف مانند بطری‌ها و ظروف چاپ کند و حتی در شرایط مرطوب یا بافت‌دار عملکرد خوبی ارائه دهد.

• کیسه‌های پلاستیکی

در صنایع بسته‌بندی کیسه‌های پلاستیکی، از چاپ فلکسو برای درج لوگو، طرح یا اطلاعات محصول استفاده می‌شود. سرعت بالا و قابلیت چاپ روی پلاستیک‌های متنوع، این روش را به گزینه‌ای ایده‌آل تبدیل کرده است.

• محصولات بهداشتی و آرایشی

بسته‌بندی محصولات مراقبت از پوست، صابون‌ها و سایر اقلام بهداشتی معمولا به کمک چاپ فلکسو انجام می‌شود.

• بسته‌بندی مواد غذایی

در صنعت غذا، فلکسو به دلیل سازگاری با مواد مقاوم در برابر رطوبت و چربی، برای بسته‌بندی انواع خوراکی‌ها به کار می‌رود و ایمنی و ماندگاری محصول را حفظ می‌کند.

دستگاه های چاپ فلکسو

چاپ فلکسو با توجه به نیازهای متنوع صنعتی، با دستگاه‌های مختلفی انجام می‌شود که هرکدام برای کاربردهای خاص طراحی شده‌اند. در ادامه، با انواع اصلی این دستگاه‌ها آشنا می‌شویم:

دستگاه سیلندر مرکزی  (Central Impression Cylinder)

در این مدل، همه واحدهای چاپ دور یک سیلندر بزرگ مرکزی قرار دارند. این طراحی باعث می‌شود سطح چاپ به‌خوبی ثابت بماند و نیازی به کشیده شدن روی چندین سیلندر نداشته باشد. به همین دلیل، این دستگاه برای چاپ روی فیلم‌ها یا سطوح بسیار نازک و انعطاف‌پذیر انتخابی عالی است، چون کیفیت چاپ و ثبات تصویر در آن بسیار بالاست.

دستگاه ستونی یا فلکسو ایستاده  (Stack Type Flexo Press)

در این دستگاه، واحدهای چاپ بصورت عمودی روی‌هم قرار گرفته‌اند. به دلیل وارد شدن فشار دقیق در هر مرحله چاپ، این دستگاه برای سطوح ضخیم‌تر مثل کارتن‌های چندلایه بسیار مناسب است. جالب است بدانید که فلکسو ایستاده، نخستین نوع دستگاهی بود که برای این فناوری ساخته شد و همچنان در بسیاری از صنایع کاربرد دارد.

دستگاه افقی یا فلکسو خطی  (In-Line Flexo Press)

در این مدل، تمام واحدهای چاپ در یک ردیف افقی چیده شده‌اند. به دلیل حرکت پیوسته و مستقیم رول چاپی، احتمال تغییر جزئی در هماهنگی تصویر وجود دارد، بنابراین برای حفظ دقت، از سیستم کنترل کشش استفاده می‌شود. این دستگاه بیشتر برای چاپ‌های سریع و کاربردهایی مثل لیبل‌سازی یا بسته‌بندی‌های فوری به کار می‌رود.

اجزا دستگاه چاپ فلکسو Flexo

دستگاه چاپ فلکسو معمولا از چندین بخش مختلف تشکیل می‌شود که عبارتند از:

• رول بازکن

جایگاه ابتدایی دستگاه است که متریال خام مانند کاغذ یا فیلم پلاستیکی روی آن قرار می‌گیرد. وظیفه این بخش انتقال روان و بدون آسیب سطح چاپی به واحدهای چاپ است.

• رول جمع‌کن

پس از پایان چاپ و خشک شدن جوهر، محصول نهایی به‌طور مرتب و ایمن در این قسمت جمع‌آوری می‌شود تا از آسیب‌های احتمالی حین خروج از دستگاه جلوگیری شود.

• برج‌های چاپ

مهم‌ترین قسمت دستگاه که عملیات اصلی چاپ در آن انجام می‌شود. در این بخش، جوهر از طریق غلتک‌های آنیلوکس به صفحه کلیشه منتقل شده و سپس طرح موردنظر روی سطح چاپی اعمال می‌شود.

• خشک‌کن چاپ

در این مرحله، با استفاده از جریان هوای گرم، جوهرهای تازه چاپ شده به‌سرعت خشک می‌شوند تا از لکه شدن یا انتقال رنگ جلوگیری گردد.

مزایای چاپ فلکسو

• چاپ فلکسو امکان انتقال طرح‌ها و تصاویر را روی انواع مختلفی از سطوح مانند کاغذ، پلاستیک، پارچه و سلفون فراهم می‌کند و کیفیت بالایی ارائه می‌دهد.
• در این روش می‌توان از جوهرهای متنوعی مثل جوهرهای پایه آب، جوهرهای UV یا حلال استفاده کرد که علاوه بر تنوع، به دلیل خشک شدن سریع، زمان تولید را کاهش می‌دهد.
• فرآیند چاپ فلکسو انعطاف زیادی دارد و می‌توان با تنظیم اندازه و تکرار غلتک‌ها، محصول را متناسب با نیاز مشتری به چاپ رساند.
• به‌دلیل سرعت بالا و کاهش زمان خشک شدن جوهر، این روش نسبت به بسیاری از تکنیک‌های چاپی دیگر اقتصادی‌تر و کارآمدتر است.
• فلکسو قادر است تنها با یک‌بار عبور، رنگ‌هایی زنده و غنی ایجاد کند که حتی روی سطوح غیر متخلخل نیز جلوه‌ای چشمگیر و حرفه‌ای دارند.

معایب چاپ فلکسو

• چاپ فلکسو در بازتولید جزئیات ظریف و ظرافت‌های آثار هنری به دقت روش‌هایی مثل چاپ افست نمی‌رسد.
• فرآیند چاپ فلکسو نسبتاً پیچیده است و نیاز به نگهداری منظم و بررسی‌های مکرر تجهیزات دارد که برای تازه‌کارها چالش‌برانگیز خواهد بود.
• هزینه‌ی تجهیزات و تهیه صفحات چاپ در این روش بالاست، چراکه برای هر رنگ مورد استفاده باید قالب جداگانه‌ای ساخته شود.
• به ‌دلیل نیاز به آماده‌سازی‌های زمان‌بر پیش از شروع چاپ، فلکسو برای سفارش‌های کم‌تیراژ یا چاپ‌های محدود، گزینه‌ی مناسبی به شمار نمی‌آید.

انواع فلکسوگرافی

چاپ فلکسوگرافی در گذر زمان پیشرفت‌های قابل توجهی داشته و امروز به‌عنوان یکی از رقبای جدی برای روش‌های دیگر چاپ شناخته می‌شود. این تکنیک به‌طور کلی در دو نوع اصلی دسته‌بندی می‌شود:

فلکسوگرافی سنتی

در این روش، کنترل جوهر روی صفحات چاپ به‌صورت دستی انجام می‌شود. برای حذف مقادیر اضافی جوهر، از تیغه‌های دستی استفاده می‌کنند تا تصویر نهایی تمیزتر و یکنواخت‌تر باشد. این روش بیشتر به تجهیزات ابتدایی وابسته است و امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فلکسوگرافی پیشرفته

در نسخه پیشرفته‌تر این فناوری، از سیلندرهای مرکزی قالب‌گیری شده بهره می‌برند تا تصاویر با وضوح بالا و کیفیتی چشمگیر ایجاد شوند. علاوه بر این، هزینه‌های تولید نسبت به نسخه سنتی کاهش یافته و سرعت فرآیند نیز بیشتر شده است، که باعث شده فلکسوگرافی پیشرفته جایگزین روش‌های قدیمی‌تر شود.

مهم ترین نکات در چاپ فلکسو

• انتخاب صحیح جنس بسته‌بندی اهمیت زیادی دارد و باید با فرآیند فلکسو سازگار باشد تا چاپی با کیفیت داشته باشید.
• به جزئیات طراحی مثل شکل‌ها، نمادها و نوشته‌ها دقت کنید تا خروجی نهایی جذاب و دقیق به دست آید.
• رنگ‌های زنده و هماهنگ انتخاب کنید تا بسته‌بندی چشمگیر و تاثیرگذار به نظر برسد.
• قبل از شروع کار، حتماً مقررات مربوط به بسته‌بندی، اطلاعات محصول و الزامات ایمنی را بررسی کنید.
• در طراحی، سهولت باز و بسته شدن بسته‌بندی را در نظر بگیرید تا استفاده از محصول برای مشتری آسان باشد.
• به ضخامت و استحکام مواد توجه داشته باشید تا بسته‌بندی بتواند از محصول در برابر آسیب‌های احتمالی محافظت کند.

کلام پایانی

چاپ فلکسو با ترکیب سرعت بالا، انعطاف در چاپ روی متریال‌های مختلف و قابلیت تولید با کیفیت، به یکی از محبوب‌ترین روش‌های چاپ صنعتی تبدیل شده است. چه برای بسته‌بندی‌های ساده و چه برای طراحی‌های پیچیده‌تر، فلکسو راه‌حلی کارآمد و مقرون‌به‌صرفه ارائه می‌دهد. با پیشرفت‌های روزافزون این فناوری، انتظار می‌رود کاربردهای آن در صنایع بیشتری گسترش یابد و جایگاه خود را بیش از پیش تثبیت کند.